Ontological design
Concept
Một triết lý thiết kế cho rằng những thứ con người thiết kế và tạo ra lại định hình chính những người sử dụng chúng.
Juga dibahas
Episode tentang Ontological design itu juga membahas Digital fluency, Digital literacy, AI readiness, dan Responsible AI.
Description
Thiết kế bản thể học là một triết lý thiết kế cho rằng những thứ con người thiết kế và tạo ra lại định hình chính những người sử dụng chúng. Thay vì xem thiết kế là việc sản xuất trung lập các đồ vật hữu ích, khái niệm này đặt câu hỏi về bản chất và tác động cốt lõi của thiết kế. Ý tưởng trung tâm, như Anne-Marie Willis đã tóm lược trong một bài viết trên Eye on Design, là con người thiết kế thế giới của mình, trong khi chính thế giới ấy tác động trở lại và thiết kế con người. Do đó, thiết kế định hình những điều kiện mà con người tồn tại và cách họ hiểu về bản thân.
Khái niệm này lần đầu được trình bày trong cuốn sách năm 1986 Understanding Computers and Cognition của Terry Winograd và Fernando Flores. Công trình ấy dựa trên tư tưởng của Humberto Maturana và Martin Heidegger, và khẳng định rằng khi thiết kế công cụ, con người cũng đang thiết kế các cách tồn tại. Những người đóng góp về sau cho ý tưởng này gồm Anne-Marie Willis, Tony Fry, người diễn giải nó như thiết kế làm duy trì hoặc làm suy giảm các tương lai, và Arturo Escobar. Quan điểm này được ưa chuộng trong giới học thuật thiết kế, dù chính nguồn tài liệu thừa nhận nó còn trừu tượng và khó áp dụng trong thực tiễn.
Nhiều luận điểm then chốt xuyên suốt các tài liệu. Thiết kế cấu trúc những gì có thể xảy ra, thường là một cách không được chú ý. Các hệ quả ngoài ý muốn được coi là trung tâm chứ không phải thứ ngẫu nhiên. Con người đã ở trong vòng lặp trước khi nhận thức được điều đó, và điều này có thể khiến các lựa chọn thay thế có vẻ không thực tế. Vì vậy, quan điểm này cho rằng việc giải quyết vấn đề theo cách hẹp nên nhường chỗ cho câu hỏi thiết kế tạo ra những thế giới nào. Nó cũng đặt nghi vấn về việc tôn vinh các nhà thiết kế mang tính biểu tượng cá nhân và xem xét những chủ đề như xây dựng thương hiệu.
Trong hệ sinh thái Microsoft, khái niệm này hữu ích như một cách suy nghĩ về không gian làm việc số. Tập M365.FM có tiêu đề "How Microsoft 365 & Copilot Are Redesigning the Way We Work with Tracy van der Schyff [MVP]", trong đó có một phần mang tên "Ontological design: the things we create change us." Phần ghi chú của tập phim mô tả khái niệm này nghe có vẻ phức tạp, trong khi Tracy van der Schyff giải thích theo cách rất thực tế: con người tạo ra mọi thứ, và những thứ họ tạo ra cuối cùng sẽ làm thay đổi chính họ. Theo tập phim, điều này áp dụng cho phần mềm, ứng dụng, intranet, quy trình, mạng xã hội, Microsoft Teams, Copilot và hầu hết mọi môi trường số mà con người tương tác.
Cùng tập phim cũng liên hệ cách suy nghĩ này với cách các tổ chức trải nghiệm Copilot. Phần ghi chú nêu rằng tổ chức có thể tin Copilot đã tạo ra vấn đề, trong khi các quyền truy cập, thói quen chia sẻ hoặc những vấn đề quản lý thông tin nền tảng có thể đã tồn tại từ nhiều năm trước. Theo lời trong tập phim, AI không nhất thiết tạo ra sự rối loạn; nó chỉ phơi bày nó ra. Nhìn qua lăng kính thiết kế bản thể học, một công cụ được đưa vào nơi làm việc không chỉ đơn thuần thực hiện một tác vụ. Nó còn thay đổi cách con người làm việc, những gì trở nên hiển thị, và những thực hành nào được coi là bình thường.
Đối với các nhóm xây dựng hoặc triển khai giải pháp Microsoft 365, khái niệm này gợi ý một quyết định thực tiễn: công cụ, intranet và quy trình được thiết kế theo cách con người được kỳ vọng làm việc, và chính chúng lại ảnh hưởng đến cách con người thực sự làm việc. Điều khái niệm này khuyến khích là chuyển góc nhìn sang việc hỏi một thiết kế tạo ra môi trường làm việc như thế nào, chứ không chỉ hỏi nó có giải quyết được vấn đề trước mắt hay không. Vì các tác động thường không được chú ý và hệ quả ngoài ý muốn được coi là trọng tâm, các nguồn tài liệu khuyên nên lưu tâm đến chúng từ sớm thay vì coi đó là những vấn đề phụ.
Overview compiled with AI from M365.FM episodes and the facts on this page. You can improve it with the edit button below.
| Type | Concept |
|---|
Frequently asked questions
Questions marked with AI were written with AI from the facts on this page.
Thiết kế bản thể học là gì? (AI)
Đó là một triết lý thiết kế cho rằng những thứ con người thiết kế và tạo ra lại định hình chính những người sử dụng chúng. Khái niệm này lần đầu được trình bày trong cuốn sách năm 1986 Understanding Computers and Cognition của Terry Winograd và Fernando Flores.
Thiết kế bản thể học liên quan thế nào đến Microsoft 365 và Copilot? (AI)
Trong tập M365.FM với Tracy van der Schyff, khái niệm này được áp dụng cho phần mềm, Microsoft Teams, intranet và Copilot: những thứ con người tạo ra cuối cùng sẽ làm thay đổi chính họ. Tập phim cũng nói rằng Copilot có thể phơi bày các vấn đề về quyền truy cập và quản lý thông tin đã tồn tại sẵn, thay vì tự tạo ra chúng.
Community wiki
Short info above, community knowledge below: add practical tips, examples or corrections. New contributions are reviewed first; trusted members publish directly.
Experts and companies for this topic
Nobody has listed this topic yet. Add it to your profile.
Maintained by Mirko Peters (Microsoft MVP) · Last updated: